Ο Αμβρακικός Κόλπος είναι ένας από τους μεγαλύτερους κλειστούς κόλπους της Ελλάδας και προστατεύεται ως Εθνικό Πάρκο. Βρέχει τις ακτές της Αιτωλοακαρνανίας, της Άρτας και της Πρέβεζας. Στα νερά και τις λιμνοθάλασσές του ζουν αργυροπελεκάνοι, ένα παγκοσμίως απειλούμενο είδος, και ένας μόνιμος πληθυσμός ρινοδέλφινων. Για τον επισκέπτη, η Πρέβεζα και η Κορωνησία Άρτας είναι οι δύο βασικές αφετηρίες.
Ο Αμβρακικός Κόλπος ως προστατευόμενη περιοχή
Ο Αμβρακικός είναι ένας από τους μεγαλύτερους κλειστούς κόλπους της χώρας και ένα από τα εθνικά πάρκα της Ελλάδας. Το Εθνικό Πάρκο Υγροτόπων Αμβρακικού ιδρύθηκε στις 21 Μαρτίου 2008 με την ΚΥΑ 11989 (ΦΕΚ Δ’ 123/21-03-2008). Η περιοχή ανήκει επίσης στο δίκτυο Natura 2000, ενώ το βόρειο τμήμα του προστατεύεται από τη Σύμβαση Ραμσάρ για τους υγροτόπους.
Το οικοσύστημα είναι ιδιαίτερο. Αποτελείται από λιμνοθάλασσες αλμυρού νερού, έλη, αμμώδεις παραλίες και εκβολές ποταμών. Η είσοδος προς το Ιόνιο είναι ένα στενό πέρασμα λιγότερο από μισό μίλι πλάτος. Γι’ αυτό τα νερά του κόλπου ανανεώνονται αργά.
Την ευθύνη της διαχείρισης έχει ο Φορέας Διαχείρισης Αμβρακικού Κόλπου – Λευκάδας. Έχει έδρα στο Δημοτικό Κατάστημα Ανέζας στην Άρτα και μετονομάστηκε το 2018 από Φορέας Διαχείρισης Υγροτόπων Αμβρακικού.
Αργυροπελεκάνοι: πού φωλιάζουν και πότε να τους δείτε
Ο αργυροπελεκάνος (Pelecanus crispus) είναι το σύμβολο του κόλπου. Αναπαράγεται σε απομονωμένες φυσικές νησίδες των λιμνοθαλασσών Τσουκαλιό και Λογαρού. Στην Ελλάδα φωλιάζει ακόμη στη Μικρή Πρέσπα, στο Μεσολόγγι και στην Κερκίνη, σύμφωνα με τον οδηγό πουλιών του Topoguide.
Σύμφωνα με τον ΟΦΥΠΕΚΑ, στην περιοχή έχουν καταγραφεί 295 είδη πουλιών. Άλλες πηγές δίνουν χαμηλότερους αριθμούς, γύρω στα 250 ή στα 270, ανάλογα με τη μέθοδο καταγραφής. Επίσης, στον καλαμιώνα της Ροδιάς υπάρχει μία από τις τρεις μεγαλύτερες μεικτές αποικίες ερωδιών της χώρας, με 600–1.000 ζευγάρια ανάλογα με τη χρονιά.
Ένα καλό σημείο για παρατήρηση είναι η Κορωνησία, στην οποία φτάνει κανείς διασχίζοντας δέκα χιλιόμετρα σε μια στενή λωρίδα γης πάνω στη θάλασσα. Απέχει περίπου 25 χιλιόμετρα από την Άρτα. Από εκεί μπορείτε να κινηθείτε προς τις λιμνοθάλασσες Ροδιά, Λογαρού και Τσουκαλιό. Τα φλαμίνγκο, σύμφωνα με τοπική πηγή ορνιθοπαρατήρησης, είναι περισσότερα εκτός των καλοκαιρινών μηνών. Η άνοιξη θεωρείται από πολλούς οδηγούς η καλύτερη περίοδος για επίσκεψη.
Τα δελφίνια του Αμβρακικού
Το μοναδικό κητώδες του κόλπου είναι το ρινοδέλφινο (Tursiops truncatus). Ζει σε μία από τις υψηλότερες πυκνότητες πληθυσμού της Μεσογείου, με περίπου 150 δελφίνια. Οι εκτιμήσεις διαφέρουν ανά πηγή. Κάποιες επαγγελματικές σελίδες κρουαζιέρων αναφέρουν «120+» άτομα. Ο ακριβής αριθμός εξαρτάται από τη μελέτη και τη χρονιά.
Οι ερευνητές έχουν επισημάνει ότι πρόκειται για πληθυσμό με χαμηλά επίπεδα γενετικής ποικιλομορφίας και με ανησυχητική πρόβλεψη για μελλοντική μείωση. Ο κόλπος φιλοξενεί και θαλάσσιες χελώνες Caretta caretta.
Πρακτικές πληροφορίες για την επίσκεψη
Η πιο διαδεδομένη εμπειρία είναι η κρουαζιέρα παρατήρησης δελφινιών από το λιμάνι της Πρέβεζας. Οι κρουαζιέρες ξεκινούν νωρίς το πρωί, όταν η δραστηριότητα των δελφινιών είναι μεγαλύτερη, καθώς ψάχνουν για τροφή. Μια τοπική εταιρεία προσφέρει ολοήμερες εξόρμηση διάρκειας 4–5 ωρών, με μικρές ομάδες.
Καμία πηγή δεν εγγυάται την εμφάνιση των δελφινιών. Όπως σημειώνει ο ίδιος τοπικός οδηγός ορνιθοπαρατήρησης, η θέαση από την ακτή δεν είναι εγγυημένη και είναι πιθανότερη με ήρεμη θάλασσα.
- Πρέβεζα: αφετηρία για κρουαζιέρες και εκδρομές στον νότιο κόλπο.
- Κορωνησία και Ανέζα (Άρτα): παρατήρηση πουλιών, λιμνοθάλασσες, Κέντρο Πληροφόρησης.
- Κασσώπη: η αρχαία πόλη προσφέρει υπέροχη θέα προς τον κόλπο.
Για τους κανόνες κίνησης και παρατήρησης στο Πάρκο μπορείτε να απευθυνθείτε στον Φορέα Διαχείρισης, τηλ. 2681071919.
Οι πιέσεις στο οικοσύστημα
Η προστασία του κόλπου δοκιμάζεται. Δημοσίευμα του Inside Climate News τον Οκτώβριο μιλά για 19 ενεργές και 11 εγκαταλελειμμένες ιχθυοκαλλιέργειες που συνυπάρχουν με δελφίνια, χελώνες και αργυροπελεκάνους. Οι περιβαλλοντικές οργανώσεις επισημαίνουν, μεταξύ άλλων, τον κίνδυνο εμπλοκής πελεκάνων και κορμοράνων στα δίχτυα των μονάδων.
Παράλληλα, έρευνα του Solomon που δημοσίευσε το The TOC αναφέρει ότι σχεδιάζεται επέκταση των εκτάσεων ιχθυοκαλλιέργειας κατά περισσότερο από 110%, με στόχο παραγωγή άνω των 8.000 τόνων ετησίως. Ο σχεδιασμός αυτός δεν έχει ολοκληρωθεί και είναι αμφιλεγόμενος.
Για όποιον σχεδιάζει επίσκεψη, η πιο χρήσιμη πρακτική είναι να επιλέξει οργανωμένες δράσεις με εξειδικευμένο οδηγό. Έτσι περιορίζεται η όχληση στα πουλιά και στα δελφίνια.
Πηγές
- Φορέας Διαχείρισης Αμβρακικού Κόλπου – Λευκάδας
- Φορέας Διαχείρισης Αμβρακικού Κόλπου – Λευκάδας (αρχική)
- Epirusgate (στοιχεία ΟΦΥΠΕΚΑ)
- Topoguide
- News247
- CNN Greece
- Visit Preveza
- Inside Climate News
- The TOC
- TheBest.gr
- Asterias Home – Koronisia
Φωτογραφία: Wikimedia Commons / Wikimedia Commons (Public domain)

