Ο όρος Navtex επανήλθε στην επικαιρότητα αυτές τις μέρες, μετά τον απόπλου του γαλλικού ερευνητικού πλοίου «Abeille Marengo» από το Ηράκλειο για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου. Αλλά τι είναι η Navtex; Στην πραγματικότητα είναι ένα διεθνές σύστημα που στέλνει αυτόματα προειδοποιήσεις και πληροφορίες ασφαλείας στα πλοία. Η πολιτική διάσταση προκύπτει από το ποιος την εκδίδει και για ποια περιοχή.
Τι είναι η Navtex και πώς λειτουργεί
Η λέξη προέρχεται από τα αρχικά των λέξεων NAVigational TEleX. Είναι μια διεθνής αυτοματοποιημένη υπηρεσία άμεσης εκτύπωσης, που μεταδίδει στα πλοία πληροφορίες ναυτικής ασφάλειας, όπως ναυτιλιακές προειδοποιήσεις και μετεωρολογικά δελτία. Με απλά λόγια, είναι σαν ανακοίνωση προς τους ναυτικούς για το τι συμβαίνει σε μια συγκεκριμένη θαλάσσια περιοχή.
Το σύστημα αποτελεί τμήμα του Παγκόσμιου Συστήματος Ναυτικού Κινδύνου και Ασφάλειας (GMDSS) του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (IMO). Υιοθετήθηκε επίσημα ως μέρος του GMDSS το 1988. Σύμφωνα με τη σύμβαση SOLAS, απαιτείται να υπάρχει σε συγκεκριμένες κατηγορίες πλοίων, όπως τα εμπορικά.
Τα μηνύματα λαμβάνονται από δέκτη επί του πλοίου και εκτυπώνονται αυτόματα. Πρόκειται για επίγειο σύστημα μεσαίας εμβέλειας, 240 έως 400 ναυτικών μιλίων, που λειτουργεί στις μεσαίες συχνότητες. Η Διεθνής Υπηρεσία εκπέμπει στα 518 kHz, και οι εκπομπές προγραμματίζονται κάθε τέσσερις ώρες και διαρκούν έως δέκα λεπτά.
Τι πληροφορίες μεταδίδει
Το περιεχόμενο είναι πρωτίστως τεχνικό και αφορά την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας. Ενδεικτικά περιλαμβάνει:
- ναυτιλιακές προειδοποιήσεις, π.χ. για εμπόδια ή αλλαγές σε φάρους·
- μετεωρολογικά δελτία και προειδοποιήσεις για κακοκαιρία·
- πληροφορίες έρευνας και διάσωσης·
- ανακοινώσεις για ασκήσεις ή εργασίες στη θάλασσα, που ενδέχεται να επηρεάσουν την κυκλοφορία των πλοίων.
Η τελευταία κατηγορία εξηγεί γιατί οι Navtex εμφανίζονται συχνά στις ειδήσεις. Όταν ένα κράτος δηλώνει ότι σε μια περιοχή θα γίνουν ασκήσεις ή έρευνες, η περιοχή αυτή ουσιαστικά «δεσμεύεται» για τη ναυσιπλοΐα.
Ποιος εκδίδει τη Navtex στην Ελλάδα
Για τις ελληνικές θάλασσες, αρμόδια αρχή για τη σύνταξη και την έκδοση των μηνυμάτων είναι η Υδρογραφική Υπηρεσία του Πολεμικού Ναυτικού. Στην Ελλάδα λειτουργούν σταθμοί Navtex στο Ηράκλειο, στη Λήμνο και στην Κέρκυρα. Η ελληνική υπηρεσία ανήκει στην περιοχή NAVAREA III της Μεσογείου, της οποίας συντονιστής είναι η Ισπανική Υδρογραφική Υπηρεσία.
Η Navtex δεν είναι άδεια ούτε νομικός τίτλος. Ανακοινώνει μια δραστηριότητα, ενώ η έγκρισή της προκύπτει από ξεχωριστή διαδικασία. Στην περίπτωση του καλωδίου, ο υπουργός Εξωτερικών εξέδωσε στις 6 Νοεμβρίου 2026 την απόφαση αδειοδότησης, έπειτα από θετική γνωμοδότηση της διυπουργικής επιτροπής ερευνών θάλασσας. Στη συνέχεια εκδόθηκε και η Navtex.
Γιατί η Navtex έγινε θέμα ελληνοτουρκικής έντασης
Η ελληνική Navtex για το έργο αφορά το διάστημα από τις 6 Νοεμβρίου 2026 έως τις 6 Μαρτίου 2027. Το «Abeille Marengo» απέπλευσε το απόγευμα της Τρίτης 10 Νοεμβρίου για την ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης–Κύπρου. Λίγες ώρες αργότερα η Τουρκία εξέδωσε δική της Navtex. Την εξέδωσε ο σταθμός της Αττάλειας με αριθμό 1127/26, και η ελληνική πλευρά τη χαρακτηρίζει παράνομη και παράτυπη.
Η πρακτική δεν είναι καινούργια. Σχεδόν κάθε φορά που η Ελλάδα ή η Κύπρος εκδίδουν Navtex, η Τουρκία εκδίδει αντι-Navtex, κυρίως από τη Σμύρνη ή την Αττάλεια. Η ελληνική πλευρά επικαλείται ότι οι σταθμοί αυτοί δεν έχουν δικαιοδοσία για τις συγκεκριμένες περιοχές. Αντίστοιχη ένσταση διατύπωσε και στο παρελθόν, σημειώνοντας ότι η περιοχή που δεσμεύεται επικαλύπτει την ελληνική υφαλοκρηπίδα.
Η Άγκυρα υποστηρίζει ότι οι έρευνες του γαλλικού πλοίου γίνονται χωρίς την απαιτούμενη τουρκική άδεια. Κύκλοι του ελληνικού υπουργείου Εξωτερικών απαντούν ότι Ελλάδα και Κύπρος είναι οι μόνες χώρες στις οποίες εστάλη αίτημα για άδεια. Τονίζουν επίσης ότι η τουρκική Navtex δεν αναφέρει πουθενά «έκδοση άδειας», επειδή δεν υπήρξε τέτοιο αίτημα.
Η ελληνική αντι-Navtex και το επόμενο βήμα
Η Αθήνα απάντησε με νέα ανακοίνωση. Εκδόθηκε από τον σταθμό Ηρακλείου στις 22:05 UTC της 10ης Νοεμβρίου, δηλαδή στις 00:05 της 11ης Νοεμβρίου ώρα Ελλάδας. Σε αυτήν η ελληνική πλευρά αναφέρει τρεις άδειες ερευνητικών δραστηριοτήτων, με ημερομηνίες 7 Ιουνίου 2024, 11 Φεβρουαρίου 2026 και 6 Νοεμβρίου 2026. Δηλώνει ακόμη ότι η τουρκική Navtex είναι άκυρη.
Η έκδοση μιας Navtex δεν σημαίνει αυτόματα ότι εμποδίζεται η δραστηριότητα στη θάλασσα. Όπως επισημαίνει σχολιαστής σε δημοσίευμα του CNN.gr που αναδημοσιεύτηκε, η Navtex δεν σημαίνει ότι αρχίζουν αμέσως οι έρευνες. Αντίστοιχα, μια τουρκική Navtex δεν συνεπάγεται υποχρεωτικά παρεμπόδιση των εργασιών. Το αν θα υπάρξουν επεισόδια εξαρτάται από τις κινήσεις στο πεδίο και από τη διπλωματική διαχείριση τις επόμενες ημέρες.
Όποιος θέλει να παρακολουθεί τις ανακοινώσεις, μπορεί να ανατρέξει στα μηνύματα των σταθμών Navtex της Υδρογραφικής Υπηρεσίας. Για τα ελληνοτουρκικά, η ουσία κρίνεται κάθε φορά από το ποια αρχή εκδίδει το μήνυμα και αν η περιοχή εμπίπτει στη δικαιοδοσία της.
Πηγές
- IMO – NAVTEX Manual
- Star.gr
- iefimerida.gr
- Zarpa News
- Κατερίνα Τσεμπερλίδου
- Rubicon 3 Adventure
- ota24.gr
- Mononews
- Iskra (αναδημοσίευση CNN.gr)
- Παρλάπιπας (αναδημοσίευση CNN.gr)
- Έθνος
- Το Βήμα
- CNN.gr
- Aftodioikisi.gr
Φωτογραφία: Internet Archive Book Images / Wikimedia Commons (No restrictions)

