Το 2025 θα μείνει στην ιστορία ως η χρονιά που η κλιματική διπλωματία μετακινήθηκε από τις αφηρημένες υποσχέσεις στην αναγκαιότητα της άμεσης εφαρμογής. Στην καρδιά του Αμαζονίου, στο Μπελέμ της Βραζιλίας, η COP30 αποτέλεσε το σκηνικό για μερικές από τις πιο κρίσιμες αποφάσεις της δεκαετίας, σε μια χρονιά που η παγκόσμια θερμοκρασία ξεπέρασε επίσημα το κρίσιμο όριο του $1,5$°C πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα.
Ακολουθεί η ανάλυση των αποφάσεων που καθόρισαν τη σύνοδο.
1. Το Πακέτο του Μπελέμ: Στόχος ο $1,5$°C
Η COP30 χαρακτηρίστηκε ως η “τελευταία ευκαιρία” για τη διατήρηση του στόχου της Συμφωνίας του Παρισιού.
-
Belém Mission to 1.5: Δημιουργήθηκε ένας νέος μηχανισμός πίεσης προς τα κράτη ώστε να καταθέσουν πιο φιλόδοξες Εθνικά Καθορισμένες Συνεισφορές (NDCs) έως το 2035.
-
Global Implementation Accelerator: Μια πλατφόρμα που στοχεύει να μετατρέψει τα “σχέδια επί χάρτου” σε πραγματικά έργα μείωσης εκπομπών, συνδέοντας άμεσα την τεχνολογία με τη χρηματοδότηση.
2. Η “Έκρηξη” της Χρηματοδότησης (Climate Finance)
Το μεγάλο αγκάθι των διαπραγματεύσεων ήταν η χρηματοδότηση των αναπτυσσόμενων χωρών.
-
Οδικός Χάρτης για τα 1,3 Τρισ.: Οι ηγέτες συμφώνησαν σε ένα πλάνο κινητοποίησης $1,3$ τρισεκατομμυρίων δολαρίων ετησίως έως το 2035 για το κλίμα.
-
Τριπλασιασμός Πόρων Προσαρμογής: Για πρώτη φορά δόθηκε σαφές πολιτικό σήμα για τον τριπλασιασμό της χρηματοδότησης για την προσαρμογή (π.χ. αντιπλημμυρικά έργα, ανθεκτικές καλλιέργειες) έως το 2035.
3. Προστασία των Δασών: “Tropical Forests Forever”
Με τη σύνοδο να διεξάγεται στη Βραζιλία, το ζήτημα των δασών ήταν πρωταγωνιστής.
-
Tropical Forest Forever Facility (TFFF): Η Βραζιλία εγκαινίασε ένα ταμείο-μαμούθ με στόχο τα $25$ δισεκατομμύρια δολάρια για την επιδότηση χωρών που διατηρούν τα τροπικά τους δάση ανέπαφα.
-
Δέσμευση για τη Γη: 15 κυβερνήσεις δεσμεύτηκαν να αναγνωρίσουν επίσημα 160 εκατομμύρια εκτάρια γης σε αυτόχθονες πληθυσμούς, αναγνωρίζοντας τον ρόλο τους ως “φύλακες της φύσης”.
4. Η Δικαιοσύνη στο Επίκεντρο: Just Transition
Η μετάβαση στην πράσινη ενέργεια δεν πρέπει να αφήσει κανέναν πίσω.
-
Μηχανισμός Δίκαιης Μετάβασης: Θεσπίστηκε ένας διεθνής μηχανισμός για τη στήριξη εργαζομένων σε κλάδους που φθίνουν (όπως ο άνθρακας), εξασφαλίζοντας πόρους για επανεκπαίδευση και κοινωνική προστασία.
-
Belém Gender Action Plan: Ένα νέο σχέδιο δράσης που αναγνωρίζει ότι οι γυναίκες πλήττονται δυσανάλογα από την κλιματική κρίση και πρέπει να βρίσκονται στο κέντρο των αποφάσεων.
Τα “Ανοιχτά Μέτωπα” και οι Απογοητεύσεις
Παρά τις προόδους, η COP30 άφησε και πικρή γεύση σε ορισμένους τομείς:
-
Ορυκτά Καύσιμα: Παρά τις πιέσεις 80 και πλέον χωρών, το τελικό κείμενο απέφυγε μια ρητή και δεσμευτική ημερομηνία για την πλήρη κατάργηση (phase-out) των ορυκτών καυσίμων, περιοριζόμενο σε “οδικούς χάρτες μετάβασης”.
-
Η Απουσία των ΗΠΑ: Η αλλαγή στάσης της αμερικανικής κυβέρνησης το 2025 δημιούργησε ένα κενό ηγεσίας, το οποίο προσπάθησαν να καλύψουν η ΕΕ, η Κίνα και η Βραζιλία.
Σύνοψη Αποτελεσμάτων
| Τομέας | Απόφαση-Κλειδί | Στόχος / Ποσό |
| Χρηματοδότηση | Νέος Συλλογικός Στόχος (NCQG) | $1,3$ τρισ. / έτος |
| Προσαρμογή | Τριπλασιασμός πόρων | Έως το 2035 |
| Φύση | Tropical Forest Forever Fund | $25$ δισ. (αρχικός στόχος) |
| Κοινωνία | Just Transition Mechanism | Προστασία εργαζομένων |
Η σύνοδος του 2025 απέδειξε ότι ο κόσμος μπορεί να προχωρήσει ακόμα και με εσωτερικές διαφωνίες. Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν ξέρουμε τι πρέπει να κάνουμε, αλλά αν οι πόροι που υποσχέθηκαν στο Μπελέμ θα φτάσουν έγκαιρα εκεί που υπάρχει ανάγκη.